فرق دیسک گردن و آرتروز گردن چیست؟ این سوال، یکی از پرسشهای رایج افراد دارای درد، خشکی یا تیر کشیدن گردن به دست است. هر دو عارضه میتوانند حرکت را دشوار کنند و حتی گز گز، بی حسی یا ضعف به وجود آورند. به همین دلیل، تشخیص آنها تنها بر اساس محل درد ممکن نیست. بررسی فرق دیسک گردن و آرتروز گردن نشان میدهد منشا آسیب، روند علائم و یافتههای تصویربرداری یکسان نیست. همچنین توجه داشته باشید که شناخت فرق دیسک گردن و آرتروز گردن به پیگیری درست علائم کمک میکند، اما جای معاینه پزشک را نمیگیرد. امروز و در این مقاله قصد داریم به بررسی تفاوت این دو عارضه بپردازیم. با ما همراه باشید.
دیسک گردن چیست؟
ستون فقرات گردنی هفت مهره دارد و میان بیشتر آنها ساختارهای انعطاف پذیری به نام دیسک بین مهرهای قرار گرفته است. هر دیسک از بخشی مرکزی و نرم و لایهای بیرونی و مقاوم ساخته شده و فشار را جذب میکند. با ضعیف یا پاره شدن لایه بیرونی، بخش داخلی میتواند برجسته شود. فشار این برجستگی بر ریشه عصب یا نخاع ممکن است درد گردن، انتشار درد به بازو، گز گز، بی حسی یا ضعف ایجاد کند. علائم گاهی پس از حرکت ناگهانی یا ضربه و گاهی بدون عامل واضح شروع میشوند. شدت بیرو زدگی در MRI نیز همیشه با میزان درد برابر نیست.
آرتروز گردن چیست؟
آرتروز گردن یا اسپوندیلوز گردنی، نتیجه تغییرات تدریجی و فرسایشی در مهرهها، مفاصل، دیسکها و رباطهای گردن است. با افزایش سن، دیسکها بخشی از آب و ارتفاع خود را از دست میدهند و فشار بیشتری به مفاصل وارد میشود. زائدههای استخوانی حاصل نیز گاهی فضای عبور عصب یا کانال نخاعی را محدود میکنند. این عارضه آهسته پیش میرود و با خشکی، کاهش دامنه حرکت، درد مبهم یا صدا هنگام چرخاندن گردن همراه است. به طور کلی، وضعیت نامناسب بدن، کار طولانی با نمایشگر، آسیب قبلی و فعالیت تکراری میتوانند علائم را تشدید کنند.
تفاوت دیسک گردن و آرتروز گردن از نظر علت و روند بیماری
مهمترین فرق دیسک گردن و آرتروز گردن در نوع آسیب است. در فتق، بخش نرم دیسک از محدوده طبیعی خارج میشود و ممکن است عصب را بفشارد اما در آرتروز، تغییرات فرسایشی مفصل، استخوان، رباط و دیسک به مرور شکل میگیرد. در نتیجه دیسک گردن گاهی با درد ناگهانی ظاهر میشود، در حالی که آرتروز اغلب روندی تدریجی دارد. برای درک سریعتر فرق دیسک گردن و آرتروز گردن میتوان ویژگیهای معمول آنها را چنین خلاصه کرد:
معیار مقایسه | دیسک گردن | آرتروز گردن |
نوع آسیب | برجستگی یا پارگی دیسک و احتمال فشار عصبی | فرسایش تدریجی مفاصل، دیسکها و مهرهها |
شروع علائم | گاهی ناگهانی یا پس از فشار و آسیب | معمولا آهسته و طی ماهها یا سالها |
نشانه برجسته | درد تیر کشنده، گز گز یا ضعف در مسیر عصب | خشکی، محدودیت حرکت و درد مکانیکی |
تصویربرداری مهم | MRI برای بافت نرم، دیسک و عصب | رادیوگرافی برای تغییرات استخوانی. MRI در صورت علائم عصبی |
روند درمان | بر پایه شدت فشار عصبی و نقص عملکرد | کنترل علائم، حفظ حرکت و کاهش فشار روزمره |
بیشتر بخوانید: دیسک کمر چیست
فرق دیسک گردن و آرتروز گردن چیست و چه علائمی دارند؟
درد گردن، گرفتگی عضلات و انتشار درد به شانه از علائم مشترک هستند. درد ناشی از دیسک بیشتر میتواند مسیر یک عصب را دنبال کند. برای مثال از گردن به کتف، بازو یا انگشتان برسد و با سرفه، عطسه یا بعضی حرکات تشدید شود. گز گز، بی حسی و کاهش قدرت گرفتن اشیا نیز احتمال درگیری عصب را بالا میبرد. در آرتروز، خشکی و محدودیت حرکت برجستهتر است و درد ممکن است پس از بی حرکتی طولانی یا فعالیت مکرر بیشتر شود. اگر زائدههای استخوانی یا تنگی کانال بر عصب و نخاع فشار بیاورند، آرتروز هم میتواند درد تیر کشنده، بی حسی و ضعف ایجاد کند. پس فرق دیسک گردن و آرتروز گردن را نمیتوان فقط با وجود یا نبود درد دست تعیین کرد.
روشهای تشخیص فرق دیسک گردن و آرتروز گردن
در ابتدا، پزشک متخصص زمان شروع درد، مسیر انتشار، عوامل تشدید کننده و آسیب قبلی را بررسی میکند و سپس قدرت عضلات، حس، رفلکسها، دامنه حرکت و نشانههای فشار بر نخاع را میسنجد. تطبیق شرح حال با معاینه، پایه تشخیص فرق دیسک گردن و آرتروز گردن است و از تفسیر جداگانه تصاویر اهمیت بیشتری دارد. رادیوگرافی ساده کاهش فاصله مهرهها، زائده استخوانی یا تغییر شکل مفاصل را نشان میدهد و برای بررسی آرتروز مفید است. MRI تصویر دقیقتری از دیسک، عصب، نخاع و بافت نرم ارائه میدهد و در صورت درد منتشر شونده، ضعف یا بی حسی پایدار درخواست میشود.
شایان ذکر است که گاهی سی تی اسکن یا نوار عصب و عضله نیز کاربرد دارد و هر تصویر باید در کنار علائم بیمار تفسیر شود. اگر در تشخیص علت درد گردن خود مطمئن نیستید، همین امروز با مطب دکتر حسینی ارتباط بگیرید و نوبت مشاوره تخصصی رزرو کنید.
بیشتر بخوانید : هزینه عمل دیسک گردن
روشهای درمان دیسک گردن و آرتروز گردن
درمان هر دو عارضه در بسیاری از بیماران با بهره مندی از روشهای غیر جراحی است. اصلاح فعالیت، داروی تجویز شده، فیزیوتراپی هدفمند، بهبود وضعیت نشستن و تقویت تدریجی عضلات میتواند درد را کاهش دهد. تمرین باید متناسب با تشخیص باشد زیرا حرکت نامناسب ممکن است علائم عصبی را تشدید کند. در فتق دیسک، توجه اصلی به میزان فشار بر عصب یا نخاع، شدت درد و وجود ضعف است. تزریقهای تخصصی در برخی افراد و پس از ارزیابی کامل مطرح میشوند. جراحی زمانی بیشتر مورد توجه قرار میگیرد که ضعف پیشرونده باشد، فشار مهمی بر نخاع وجود داشته باشد یا درد شدید با درمان مناسب کنترل نشود. برای ارزیابی تخصصی و انتخاب مسیر درست میتوانید با بهترین جراح دیسک کمر در تهران مشورت کنید.
اما در آرتروز، هدف کاهش درد، حفظ حرکت و کم کردن فشار تکراری است. تنظیم ارتفاع نمایشگر، پرهیز از خم نگه داشتن طولانی سر و وقفههای حرکتی اهمیت دارد. اگر آرتروز باعث فشار عصبی یا تنگی شدید کانال شود، مداخله یا جراحی ممکن است مطرح شود. در همین راستا، شناخت فرق دیسک گردن و آرتروز گردن بر انتخاب درمان اثر میگذارد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اما در صورتی که درد گردن بیش از چند هفته ادامه داشته باشد، خواب یا کار روزانه را مختل کرده یا به دست انتشار مییابد، بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود. ضعف فراینده دست، افتادن مکرر اشیا، بی حسی شدید، اختلال تعادل، دشواری راه رفتن یا تغییر کنترل ادرار و مدفوع از علائم هشدار هستند و نیاز به بررسی سریع دارند. همچنین درد پس از ضربه شدید، تب همراه با گردن درد، کاهش وزن بیدلیل یا سابقه سرطان و عفونت نیز نباید نادیده گرفته شود.
مراجعه به موقع فقط برای تشخیص فرق دیسک گردن و آرتروز گردن نیست، هدف مهمتر، شناسایی فشار احتمالی بر نخاع یا آسیب عصبی پیش از ماندگار شدن آن است. به خاطر داشته باشید که در صورت بروز علائم عصبی تازه یا رو به تشدید، خود درمانی، ماساژ شدید و حرکات ناگهانی گردن میتواند خطرناک باشد.
بیشتر بخوانید: مراقبت های بعد از عمل لیزری دیسک کمر
سوالات متداول
آیا دیسک گردن و آرتروز گردن میتوانند همزمان وجود داشته باشند؟
بله. تغییرات فرسایشی میتوانند همزمان با برجستگی یا فتق دیسک دیده شوند. در چنین وضعیتی، پزشک باید مشخص کند کدام یافته با علائم بیمار ارتباط بیشتری دارد.
کدامیک خطرناکتر است؟
نام بیماری شدت را تعیین نمیکند. فتق کوچک بدون فشار عصبی ممکن است کم خطر باشد، در حالی که آرتروز شدید میتواند نخاع را بفشارد. عکس این حالت نیز ممکن است.
آیا آرتروز گردن قابل پیشگیری است؟
همه تغییرات وابسته به سن قابل توقف نیستند، اما وضعیت مناسب بدن، وقفه منظم هنگام کار با نمایشگر، فعالیت اصولی و پرهیز از فشار تکراری به گردن به حفظ عملکرد کمک میکند.
چه زمانی درد گردن نیاز به MRI دارد؟
برای هر گردن دردی MRI لازم نیست. این تصویربرداری در صورت درد رو به افزایش، ضعف یا بی حسی، علائم فشار بر نخاع، ضربه مهم یا پاسخ ندادن به درمان اولیه درخواست میشود.
کلام پایانی
همانگونه که دیدید در این مقاله به بررسی فرق دیسم گردن و آرتروز گردن پرداختیم. دانستیم که فرق دیسک گردن و آرتروز گردن با توجه به آسیب، سرعت پیشرفت و الگوی غالب علائم مشخص میشود. همچنین گفتیم که فتق دیسک بیشتر با بیرون زدگی بافت نرم و فشار احتمالی بر عصب ارتباط دارد و در سوی مقابل، آرتروز مجموعهای از تغییرات فرسایشی استخوانی و مفصلی است. اگر درد شدید، بی حسی یا ضعف دارید، برای تشخیص دقیق و انتخاب درمان متناسب، مشاوره تخصصی را به تعویق نیندازید. از همراهی شما متشکریم.
ما در کلینیک دکتر مصطفی حسینی آمادهایم تا کلیه خدمات مرتبط با درمان آرتروز گردن و دیسک گردن را به شما ارائه دهیم. جهت دریافت مشاوره پزشکی یا دریافت نوبت معاینه، کافیست با ما تماس بگیرید.
