پارگی دیسک گردن می‌تواند با درد تیر کشنده بازو، گزگز انگشتان یا ضعف دست همراه باشد، اما دیدن این عبارت در گزارش MRI به معنای نیاز قطعی به عمل نیست. بسیاری از بیماران با درمان غیر جراحی بهتر می‌شوند. اما در سوی مقابل، ضعف پیشرونده یا اختلال تعادل نیازمند رسیدگی سریع است. شناخت تفاوت این وضعیت‌ها کمک می‌کند بدانید چه زمانی فرصت درمان تدریجی دارید و چه زمانی نباید مراجعه را عقب بیندازید.
پارگی دیسک گردن چیست؟
دیسک بین مهره‌ها مانند بالشتکی انعطاف پذیر عمل می‌کند و از حلقه فیبروزی بیرونی و هسته ژلاتینی داخلی ساخته شده است. آسیب حلقه ممکن است راه خروج مواد مرکزی را باز کند و باعث تحریک عصب شود. برآمدگی دیسک معمولا گسترش نسبتا وسیع حاشیه آن است. فتق به جابجایی موضعی مواد دیسک گفته می‌شود. پارگی اغلب برای فتق به کار می‌رود، اما ترک حلقه همیشه با خروج هسته همراه نیست. توضیحات بیشتر را در مقاله دیسک گردن چیست و چه علائمی دارد بخوانید.
علت‌های پارگی دیسک گردن
با افزایش سن، آب و انعطاف دیسک کمتر می‌شود و حلقه بیرونی آسیب پذیرتر خواهد شد. تصادف، شلاقی شدن گردن یا سقوط نیز می‌تواند آسیب ایجاد کند، هرچند همه این حوادث به فتق منجر نمی‌شوند. سیگار، فشارهای شغلی مکرر و بلند کردن نامناسب بار از عوامل قابل توجه هستند. نشستن طولانی و خم کردن گردن روی گوشی هم ممکن است درد را تشدید کند اما نمی‌توان علت بیماری هر فرد را فقط به وضعیت نشستن نسبت داد.
علائم پارگی دیسک گردن
درد گردن، انتشار درد به شانه و بازو، گزگز انگشتان و ضعف عضلات از علائم پارگی دیسک گردن هستند. محل نشانه‌ها به عصب درگیر بستگی دارد و بعضی تغییرات دیسک نیز بدون علامت می‌باشند. به همین منظور شما باید نشانه‌های دیسک گردن را بشناسید و اصلا ابتدا بدانید که دیسک گردن عصبی چیست.
چه نشانه‌هایی فوری هستند؟
ضعف رو به افزایش دست یا پا، افتادن مکرر وسایل از دست و اختلال تازه تعادل باید سریع بررسی شوند. تغییر کنترل ادرار یا مدفوع، ضعف ناگهانی و درد شدید پس از ضربه به ارزیابی فوری اورژانسی نیاز دارند پس در این شرایط منتظر نوبت معمولی نمانید.
تشخیص پارگی دیسک گردن
پزشک قدرت عضلات، حس، رفلکس‌ها و نحوه راه رفتن را بررسی می‌کند. در صورت نیاز به تصویربرداری، MRI برای مشاهده دیسک، عصب و نخاع کاربرد اصلی دارد. CT بیشتر برای جزئیات استخوان یا شرایط خاص استفاده می‌شود. نوار عصب و عضله نیز گاهی برای افتراق آسیب ریشه عصب از گیر افتادن عصب دست درخواست می‌شود. یافته MRI باید با معاینه تطبیق داشته باشد و به تنهایی نسخه درمان را تعیین نمی‌کند.
درمان دیسک گردن بدون جراحی
درمان پارگی دیسک گردن در نبود علائم هشدار معمولا با کاهش فعالیت‌های دردزا و حفظ حرکت ایمن آغاز می‌شود. بسیاری از بیماران طی چند هفته تا چند ماه بهبود قابل توجهی پیدا می‌کنند.
دارو، فیزیوتراپی و تمرین
ضد التهاب‌ها، شل کننده عضله یا داروهای درد عصبی با توجه به شرایط بیمار تجویز می‌شوند. استراحت نسبی به معنی حذف موقت فعالیت آزار دهنده است و استراحت مطلق طولانی می‌تواند عضلات را ضعیف کند. فیزیوتراپی نیز با تمرین تدریجی گردن و کتف همراه می‌شود. شایان ذکر است که توجه به بهترین ورزش برای دیسک گردن جای برنامه اختصاصی فیزیوتراپی را نمی‌گیرد.
تزریق کنار عصب
تزریق استروئید اپیدورال یا اطراف ریشه عصب ممکن است التهاب و درد را موقتا کاهش دهد، اما فشار ساختاری را برطرف نمی‌کند. این اقدام باید پس از بررسی سود و خطر انجام شود، زیرا عوارض عصبی نادر ولی جدی دارد.
روش‌های نوین درمان دیسک گردن
انتخاب روش مناسب برای پارگی دیسک گردن به محل و شدت آسیب، وضعیت عصب و نخاع و پاسخ بیمار به درمان‌های قبلی بستگی دارد. هر روش مزایا و محدودیت‌های مشخصی دارد و کوچک‌تر بودن برش یا جدیدتر بودن تجهیزات، به‌تنهایی نشانه مناسب‌تر بودن آن نیست.
نوکلئوپلاستی، کوبلیشن و لیزر
در این روش‌ها، پزشک ابزار ظریفی را وارد دیسک می‌کند تا با کاهش بخشی از حجم هسته، فشار داخل آن کمتر شود. در کوبلیشن از انرژی رادیوفرکانسی برای ایجاد پلاسما و در روش لیزری از انرژی لیزر استفاده می‌شود. این مداخلات بیشتر برای بیمارانی با بیرون زدگی محدود و محصور مطرح هستند که درمان‌های اولیه دردشان را کنترل نکرده است. دسترسی محدود، مزیت آن‌هاست اما برای قطعه آزاد دیسک یا فشار شدید نخاع معمولا مناسب نیستند و شواهد اثربخشی برخی تکنیک‌ها محدود است.
جراحی اندوسکوپی
در جراحی اندوسکوپی، جراح با کمک دوربین و ابزارهای ظریف، بخش فشارآور دیسک را از مسیری کوچک برمی‌دارد. این روش در برخی فتق‌های قابل دسترس می‌تواند دستکاری بافت‌های اطراف را کاهش دهد و به بازگشت تدریجی بیمار به فعالیت کمک کند. اما محل فتق، وجود تنگی کانال و پایداری مهره‌ها در انتخاب آن اهمیت دارند و به همین منظور، همه بیماران کاندید مناسبی نیستند. تجربه جراح در انجام این تکنیک نیز ضروری است و نتیجه درمان صرفا به اندازه برش وابسته نیست.
جراحی میکروسکوپی و فیوژن
جراحی میکروسکوپی به جراح امکان می‌دهد ساختارهای ظریف و محل فشار بر عصب را با بزرگ نمایی ببیند. در روش رایج دیسککتومی و فیوژن قدامی یا ACDF، دیسک آسیب دیده از جلوی گردن برداشته می‌شود و مهره‌های مجاور به یکدیگر جوش داده می‌شوند. این روش برای بیمارانی که به رفع فشار مستقیم و تثبیت سطح درگیر نیاز دارند، کاربرد دارد. مزیت آن، رفع فشار همراه با ایجاد پایداری است. در مقابل، حرکت سطح عمل شده کاهش می‌یابد و احتمال جوش نخوردن وجود دارد. برداشتن دیسک بدون فیوژن نیز فقط در شرایط منتخب مطرح می‌شود.
دیسک مصنوعی گردن
در این روش، پس از برداشتن دیسک آسیب دیده، یک پروتز جایگزین آن می‌شود تا حرکت میان مهره‌های همان سطح حفظ شود. دیسک مصنوعی برای برخی بیمارانی مناسب است که کیفیت استخوان و وضعیت مفاصل آن‌ها اجازه استفاده از پروتز را می‌دهد. مزیت اصلی آن نسبت به فیوژن، حفظ حرکت سطح درمان شده است ولی پوکی استخوان، ناپایداری مهره‌ها یا آرتروز شدید مفاصل می‌تواند انتخاب آن را محدود کند.
تزریق PRP و اوزون
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت یا PRP و تزریق اوزون، دو مداخله متفاوت هستند که برای برخی مشکلات دردناک ستون فقرات بررسی شده‌اند. اگرچه در تعدادی از مطالعات کاهش درد گزارش شده، شواهد مربوط به کاربرد آن‌ها در دیسک گردنی محدود است و نمی‌توان ترمیم پایدار دیسک را تضمین کرد. مطرح شدن این گزینه‌ها باید با توضیح روشن درباره عدم قطعیت نتایج و خطرات احتمالی همراه باشد. این تزریق‌ها جایگزین جراحی ضروری در بیمار دارای فشار نخاع یا ضعف عصبی پیشرونده نیستند.
چه زمانی جراحی لازم می‌شود؟
درمان پارگی دیسک گردن وقتی با ضعف پیشرونده، فشار نخاع یا درد ناتوان کننده مقاوم همراه باشد، به ارزیابی جراحی نیاز دارد. جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات، شدت و مدت علائم، تصاویر، پاسخ درمان، سن و شغل را کنار هم می‌گذارد. با کلینیک دکتر حسینی تماس بگیرید و هزینه عمل دیسک گردن در سال ۱۴۰۵ را استعلام کنید.
دوران نقاهت و مراقبت روزمره
بازگشت به کار سبک ممکن است طی چند روز تا چند هفته امکان پذیر شود اما فعالیت سنگین معمولا محدودیت طولانی‌تری دارد. زمان دقیق، بسته به روش و شرایط بیمار، با نظر پزشک تعیین می‌شود. نمایشگر را هم سطح چشم قرار دهید، بین کار تغییر وضعیت بدهید و تمرین‌های تجویزی را تدریجی، بدون حرکات ناگهانی و فشارآور ادامه دهید. رعایت طرز صحیح نشستن برای دیسک گردن و ترک سیگار به مراقبت کمک می‌کند، اما پیشگیری قطعی از عود نیست.
سوالات متداول
آیا پارگی دیسک گردن خود به خود خوب می‌شود؟
ممکن است درد با کاهش التهاب و گاهی کوچک شدن فتق بهتر شود که این به معنی ترمیم کامل حلقه نیست.
پارگی دیسک گردن چه تفاوتی با بیرون زدگی دارد؟
پارگی به آسیب حلقه اشاره دارد. بیرون زدگی توصیف جابجایی بافت دیسک است و شدت‌های متفاوتی دارد.
آیا همه بیماران به عمل نیاز دارند؟
خیر. درمان دیسک گردن بدون جراحی برای بسیاری از بیماران فاقد علائم هشدار، قدم اول است.
آیا لیزر برای همه مناسب است؟
خیر. محل فتق، آزاد بودن قطعه و میزان فشار عصبی انتخاب را محدود می‌کنند.
دیسک مصنوعی برای چه کسانی مناسب است؟
برای برخی بیماران با استخوان سالم، مفاصل مناسب و بدون ناپایداری قابل توجه مطرح می‌شود.
بعد از درمان چقدر باید استراحت کرد؟
استراحت و بازگشت تدریجی به فعالیت باید متناسب با روش درمان و دستور پزشک باشد.
برای ارتباط با بهترین جراح دیسک کمر در تهران کلیک کنید
کلام پایانی
همانگونه که دیدید در این مقاله به طور کامل به بررسی این موضوع پرداختیم که پارگی دیسک گردن چیست و چه راهکارهایی برای درمان آن وجود دارد. دانستیم که پارگی دیسک گردن با یک نسخه ثابت درمان نمی‌شود و تصمیم درست به معاینه، MRI و روند علائم وابسته است. هدف، کاهش درد و حفظ عملکرد عصبی است؛ اگر ضعف یا اختلال تعادل دارید، بررسی را عقب نیندازید. از همراهی شما متشکریم.
برای مشاوره با دکتر حسینی، با کلینیک تماس بگیرید.
