مراقبتهای بعد از جراحی دیسک کمر از همان ساعتهای نخست آغاز میشود و تا بازگشت مطمئن بیمار به فعالیتهای معمول ادامه دارد. جراحی فشار روی عصب را کاهش میدهد، اما ترمیم پوست، عضلات و بافتهای اطراف ستون فقرات زمان میبرد. در همین راستا، شیوه حرکت، مصرف دارو، رسیدگی به زخم و افزایش تدریجی فعالیت نیز در نتیجه درمان نقش دارند. البته باید توجه داشته باشید که نسخه ثابتی برای همه بیماران وجود ندارد. محدودیتهای میکرودیسککتومی با فیوژن یا کارگذاری پیچ یکسان نیست و سن، بیماریهای زمینهای و نوع شغل نیز بر سرعت بهبود اثر میگذارند. امروز و در این مقاله قصد داریم یک بررسی کلی از مراقبتهای بعد از جراحی دیسک کمر داشته باشیم. ما را تا پایان همراهی کنید.
چرا دوره نقاهت در بیماران متفاوت است؟
هدف مراقبتهای بعد از جراحی دیسک کمر، ترمیم زخم، کنترل درد و فعال شدن تدریجی بدن است. بعضی بیماران بلافاصله کاهش درد پا را احساس میکنند، اما بهبود بی حسی یا ضعف ممکن است هفتهها طول بکشد. گز گز مختصر در روزهای اول لزوما نشانه شکست عمل نیست، ولی هر علامت جدید یا رو به تشدید باید بررسی شود. در مراقبت های بعد از عمل جراحی دیسک کمر باید نوع عمل مشخص باشد. معمولا جراحی ساده دیسک با بازگشت سریعتر همراه است، اما جوش خوردن مهرهها پس از فیوژن زمان بیشتری میخواهد.
مراقبت بعد از عمل دیسک کمر با پلاتین
مراقبت بعد از عمل دیسک کمر با پلاتین با مراقبتهای پس از یک جراحی ساده مانند میکرودیسککتومی تفاوتهایی دارد. پلاتین معمول به پیچها و میلههایی گفته میشود که برای ثابت نگه داشتن مهرهها در جراحی فیوژن استفاده میشوند. این تجهیزات به حفظ ثبات ستون فقرات کمک میکنند، اما جوش خوردن استخوانها فرایندی زمان بر است و ممکن است چند ماه ادامه داشته باشد. در هفتههای ابتدایی مراقبت بعد از عمل دیسک کمر با پلاتین باید از خم شدن مکرر، چرخاندن ناگهانی تنه، بلند کردن اجسام سنگین و انجام فعالیتهای پرفشار خودداری شود. البته میزان این محدودیتها به محل جراحی، تعداد مهرههای درگیر و نظر جراح بستگی دارد.
کمربند طبی نیز برای همه بیماران ضروری نیست و فقط باید طبق دستور پزشک استفاده شود. مصرف دخانیات میتواند فرایند جوش خوردن استخوان را مختل کند. لذا ترک سیگار و سایر فرآوردههای حاوی نیکوتین اهمیت زیادی دارد. همچنین مصرف داروهای ضد التهابی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن پس از فیوژن باید با تایید جراح انجام شود.
۲۴ تا ۷۲ ساعت نخست؛ حرکت کم اما منظم
همانگونه که میدانید، در ساعات ابتدایی، تیم درمان درد، حرکت پاها و عملکرد ادرار را کنترل میکند. برای بلند شدن، ابتدا به پهلو بچرخید، زانوها را کمی خم کنید، پاها را از تخت پایین بیاورید و با فشار دستها بالاتنه را بالا ببرید. این روش از چرخش ناگهانی کمر جلوگیری میکند و بهتر است بار اول با کمک انجام شود.
استراحت مطلق بخش معمول مراقبتهای بعد از جراحی دیسک کمر نیست، مگر آن که جراح تجویز کرده باشد. چند قدم کوتاه به جریان خون کمک میکند و احتمال لخته، خشکی و یبوست را کاهش میدهد. توجه داشته باشید که مسیر باید بدون مانع باشد و چند نوبت کوتاه بهتر از یک پیاده روی طولانی است. یکی از اصول مراقبت های لازم بعد از جراحی دیسک کمر پرهیز از ماندن طولانی در یک وضعیت است. هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه وضعیت خود را تغییر دهید، مگر اینکه پزشک بازه دیگری گفته باشد.
گام به گام مراقبت بعد از عمل دیسک کمر
پیش از هر چیز توجه داشته باشید که زمان بندی زیر یک راهنمای عمومی است و نباید جایگزین دستور جراح شود. نوع عمل، وجود پلاتین، وضعیت عصبها، سن، قدرت عضلانی و بیماریهای زمینهای میتوانند سرعت بهبودی را تغییر دهند:
هفته اول، استراحت و محدودیتها
در هفته اول بیمار باید بین استراحت، تغییر وضعیت و چند نوبت راه رفتن کوتاه تعادل برقرار کند. در این مدت رسیدگی به زخم، مصرف منظم داروهای تجویز شده و جلوگیری از یبوست اهمیت زیادی دارد. مدت زمان استراحت بعد از عمل دیسک کمر برای همه بیماران یکسان نیست. در جراحیهای ساده ممکن است بیمار زودتر قادر به انجام امور شخصی باشد، اما پس از فیوژن یا کارگذاری پلاتین محدودیتها بیشتر است. شایان ذکر است که خم شدن از کمر، بلند کردن اجسام، چرخش ناگهانی و نشستن طولانی در این مرحله توصیه نمیشود.
هفته دوم تا چهارم، افزایش پیاده روی و نشستن کوتاه
در صورت پایدار بودن زخم و کاهش درد، میتوان مدت پیاده روی را به تدریج افزایش داد. بهتر است بیمار از چند نوبت کوتاه در طول روز شروع کند و فقط در صورت نداشتن درد شدید، ضعف یا بی حسی تازه، زمان یا مسافت را افزایش دهد. پیاده روی منظم یکی از فعالیتهای توصیه شده پس از جراحی ستون فقرات است، اما شدت آن باید متناسب با توان بیمار باشد. شاید بپرسید که چه مدت بعد از عمل دیسک کمر میتوان نشست؟ در بسیاری از بیماران نشستن از روزهای ابتدایی ممکن است، اما باید کوتاه و روی صندلی سفت و پشتی دار باشد. بهتر است بیمار پیش از ایجاد درد یا فشار از جای خود بلند شود و چند قدم راه برود.
ماه دوم تا ششم؛ بازگشت تدریجی به فعالیتهای عادی
در این مرحله راه رفتن آسانتر میشود و بیمار میتواند بخشی از کارهای سبک روزانه را انجام دهد. شروع فیزیوتراپی، تمرینهای تقویتی یا افزایش دامنه حرکتی باید با تایید پزشک باشد. در بیمارانی که فیوژن انجام دادهاند، نبود درد به معنای جوش خوردن کامل مهرهها نیست و در نتیجه نباید فعالیت سنگین را صرفا بر اساس احساس بهتر بودن آغاز کرد. بازگشت به کار بعد از عمل دیسک کمر به ماهیت شغل بستگی دارد. پس از جراحی دکمپرشن، بعضی بیماران میتوانند حدود چهار تا شش هفته بعد به کار اداری برگردند، اما مشاغل دارای بلند کردن بار، رانندگی طولانی، خم شدن مکرر یا فعالیت بدنی سنگین به زمان بیشتری نیاز دارند.
شش ماه بعد از عمل دیسک کمر
شش ماه بعد از عمل دیسک کمر بسیاری از بیماران توانایی بیشتری برای انجام فعالیتهای روزمره دارند، اما نتیجه نهایی به نوع جراحی و وضعیت عصبها بستگی دارد. بهبود گز گز، بی حسی یا ضعف ممکن است آهستهتر از کاهش درد اتفاق بیفتد. پس از فیوژن نیز ترمیم استخوان میتواند فراتر از شش ماه ادامه داشته باشد و به همین منظور، انجام ورزشهای پرفشار، وزنه برداری یا کار بدنی سنگین باید پس از معاینه و تایید جوش خوردن مهرهها آغاز شود. اگر در این مرحله درد رو به افزایش، ضعف جدید، اختلال تعادل، بی اختیاری یا بازگشت درد تیر کشنده شدید ایجاد شود، بیمار نباید آن را بخشی طبیعی از دوره نقاهت تلقی کند و لازم است برای بررسی تخصصی به پزشک مراجعه نماید.
بیشتر بخوانید: بهترین ورزش برای تنگی کانال نخاعی کمر
مراقبت از زخم، پانسمان و حمام کردن
در مراقبتهای بعد از جراحی دیسک کمر زخم باید تمیز و خشک بماند. پیش از لمس پانسمان دستها را بشویید و آن را فقط طبق دستور عوض کنید. پانسمان خیس یا کثیف را با گاز تمیز جایگزین کنید. چسب جراحی را نکشید و بدون تجویز روی زخم الکل، بتادین، پماد یا کرم نزنید. شایان ذکر است که زمان دوش گرفتن نیز به نوع پانسمان بستگی دارد. برخی پانسمانهای ضد آب، دوش کوتاه پس از ۴۸ ساعت را ممکن میکنند، اما همگانی نیست.
در هنگام دوش گرفتن، محل عمل را نسابید و آرام خشک کنید و تا بسته شدن کامل زخم و اجازه جراح از وان، استخر، جکوزی و سونا دوری کنید. در مراقبت های بعد از جراحی پارگی دیسک کمر ممکن است با افزایش قرمزی، گرمی، تورم، باز شدن لبهها، بوی نامطبوع یا ترشح رنگی مواجه شوید که اصلا طبیعی نیست و لازم است که حتما به پزشک مراجعه نمایید.
کنترل درد و مصرف درست داروها
درد باید با استراحت و داروی تجویز شده قابل کنترل باشد و دردی که شدیدتر میشود، مانع راه رفتن است یا با ضعف تازه همراه میشود، نیاز به ارزیابی دارد. درباره ایبوپروفن، ناپروکسن، آسپرین و مکملها از جراح مشورت بگیرید، زیرا پس از فیوژن ممکن است محدودیت متفاوت باشد. لازم به ذکر است که مراقبت های پرستاری بعد از عمل جراحی دیسک کمر شامل بررسی درد، حس و حرکت پاها، زخم و عوارض دارو است. در صورت تهوع، خارش، گیجی یا یبوست شدید، دارو را خودسرانه قطع نکنید و با پزشک خود مشورت کنید.
راه رفتن، نشستن و حرکات روزمره
پیادهروی معمولا امنترین فعالیت در مراقبتهای بعد از جراحی دیسک کمر است اما این نکته هم مهم است که از مسافت کوتاه شروع کنید و هر چند روز کمی به آن اضافه کنید. ناراحتی خفیف و گذرا ممکن است رخ دهد، اما درد تیز، تیر کشنده شدید یا علائمی که با استراحت فروکش نمیکنند، نشانه کاهش فعالیت بوده و نیازمند تماس با تیم درمان هستند.
اما یکی از نکات مهم در مراقبتهای بعد از جراحی دیسک کمر و در هنگام نشستن این است که حتما روی صندلی نسبتا سفت و پشتی دار بنشینید و دقت کنید که هر دو پا روی زمین باشد و قوز نکنید. هنگام برداشتن وسیله از زمین، از خم شدن و چرخش همزمان کمر پرهیز کنید.
خوابیدن و بلند شدن در مراقبت های بعد از جراحی دیسک کمر
بسیاری از بیماران به پشت با بالش زیر زانوها یا به پهلو با بالش بین دو زانو راحتتر هستند. توصیه میشود که خوابیدن روی شکم را تا تایید پزشک کنار بگذارید. همچنین برای خروج از تخت، شانهها و لگن را همزمان بچرخانید و تنه را نپیچانید. در صورتی که درد شبانه اجازه خواب نمیدهد، زمان دارو و فعالیت روزانه را یادداشت کنید تا پزشک متخصص بتواند علت را بهتر بررسی کند.
تغذیه، آب کافی و پیشگیری از یبوست
قطعا میدانید که بدن برای ترمیم به پروتئین، ویتامین و مایعات نیاز دارد و به همین منظور سعی کنید که در مراقبت های لازم بعد از جراحی دیسک کمر وعدههای متعادل و منابعی مانند تخم مرغ، ماهی، مرغ، حبوبات، لبنیات، سبزی و میوه را انتخاب کنید. فراموش نکنید که رژیم سخت کاهش وزن میتواند مواد لازم برای ترمیم را محدود کند. لازم به توضیح است که یبوست به واسطه کم تحرکی، بیهوشی و بعضی مسکنها شایع میباشد و میبایست آب، فیبر و مایعات نرم کننده مدفوع را با دستور پزشک مصرف کنید تا بهترین نتیجه را بگیرید.
نقش همراه و مراقبتهای پرستاری در خانه
مراقبت های پرستاری بعد از عمل جراحی دیسک کمر در خانه فقط تعویض پانسمان نیست چون همراه باید محیط را ایمن کند، داروها را طبق برنامه در دسترس بگذارد و به تغییر علائم توجه کند. این نظم بخش مهم مراقبت های پرستاری بعد از عمل جراحی دیسک کمر است اما فراموش نکنید که استقلال بیمار نیز باید تدریجی بازگردد و نباید وابسته پرستار خود شود.
همچچنین توصیه میشود که در مراقبت های بعد از جراحی پارگی دیسک کمر دمای بدن، ظاهر زخم، پیاده روی، درد و تغییر حس یا قدرت پا را ثبت کنید چون این یادداشت در ویزیت بعدی مفید خواهد بود.
فیزیوتراپی و ورزش؛ مراقبت های بعد از جراحی دیسک کمر چه زمانی شروع کنیم؟
برنامه ورزش ارائه شده توسط پزشک متخصص در مراقبتهای بعد از جراحی دیسک کمر باید با نوع عمل هماهنگ باشد. راه رفتن و حرکت ساده مچ پا ممکن است زود شروع شود، اما تمرین تقویتی، کشش یا دوچرخه ثابت به اجازه پزشک نیاز دارد. به خاطر داشته باشید که تمرین از روی ویدئوهای عمومی میتواند به بافت در حال ترمیم فشار وارد کند. در نظر داشته باشید که در هنگام این تمرینات، فقط یک متغیر مانند زمان یا مسافت را اندکی افزایش دهید و واکنش بدن را تا روز بعد بسنجید. همچنین در صورتی که ورزش باعث درد شدید، بی حسی تازه، ضعف یا اختلال تعادل شد، به سرعت آن را متوقف کنید.
زمان بازگشت به کار پس از مراقبت های بعد از جراحی دیسک کمر
به طور کلی، بازگشت به کار اداری پس از دکمپرشن ممکن است حدود چهار تا شش هفته زمان ببرد، اما کار سنگین گاهی تا سه ماه یا بیشتر به تعویق میافتد. البته این اعداد عمومیاند و تأیید جراح لازم است.حال ممکن است بپرسید که این زمان در خصوص رانندگی کردن به چه صورت است؟ رانندگی زمانی مجاز است که بیمار داروی خواب آور مصرف نکند، بتواند اطراف را ببیند و ترمز گرفتن فوری را بدون درد یا تاخیر انجام دهد.
بیشتر بخوانید: مدت زمان استراحت بعد از عمل دیسک کمر
چه علائمی در مراقبت های بعد از جراحی دیسک کمر نیاز به تماس فوری یا مراجعه اورژانسی دارند؟
ضعف جدید یا رو به افزایش در یک یا هر دو پا، افتادگی پا یا ناتوانی در راه رفتن
بی حسی جدید در پاها یا ناحیه بین پاها و اطراف اندام تناسلی
ناتوانی تازه در کنترل ادرار یا مدفوع، بند آمدن ادرار یا اختلال جنسی
تب، لرز، قرمزی و گرمی رو به افزایش زخم، باز شدن زخم یا ترشح بد بو و رنگی
درد شدید و رو به افزایش که با استراحت و داروی تجویز شده آرام نمیشود
تورم یا درد ساق، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا سرفه خونی
سر درد شدید، خصوصا اگر با ایستادن بدتر و با دراز کشیدن بهتر شود یا از زخم مایع شفاف خارج شود
بیشتر بخوانید: هزینه عمل دیسک کمر
سوالات متداول
آیا درد پا بعد از جراحی طبیعی است؟
بله اما در مراقبتهای بعد از جراحی دیسک کمر درد جدید، شدید یا همراه با ضعف و اختلال ادرار باید جدی گرفته شود.
تا چه زمانی باید از کمربند طبی استفاده کرد؟
به طور کلی، کمربند برای همه لازم نیست و مدت استفاده به نوع جراحی بستگی دارد.
چه زمانی بخیهها کشیده میشوند؟
بخیه جذبی کشیده نمیشود، اما بخیه غیر جذبی یا منگنه در ویزیت یا جلسات مراقبتهای بعد از جراحی دیسک کمر برداشته خواهد شد.
برای انتخاب جراح یا پیگیری تخصصی چه نکتهای مهم است؟
تجربه جراح، تشخیص درست و امکان پیگیری پس از عمل مهم است. ما در کلینیک دکتر مصطفی حسینی به عنوان بهترین جراح دیسک کمر در تهران به شما کمک میکنیم تا توان حرکتی و فقراتی خودتان را بازیابی نمایید.
کلام پایانی
همانگونه که دیدید در این مقاله به طور کامل به بررسی مراقبتهای بعد از جراحی دیسک کمر پرداختیم. دانستیم که مراقبتهای بعد از جراحی دیسک کمر شامل تمیز نگه داشتن زخم، مصرف صحیح دارو مطابق با دستور پزشک، پیاده روی کوتاه و منظم و غیره میشود. لازم به ذکر است که مراقبتهای بعد از جراحی دیسک کمر زمانی اثر گذار است که بیمار کلیه مراقبتها را مطابق با تجویز پزشک به دستی انجام دهد. همچنین لازم است بگوییم که مطالب ارائه شده صرفا کلیات هستند و میبایست جهت دریافت برنامه درمانی تخصصی، به پزشک مراجعه فرمایید. از همراهی شما تا پایان این مقاله متشکریم.
برای دریافت مشاوره تخصصی درباره مراقبت بعد از عمل دیسک کمر و بررسی روند بهبودی خود، همین حالا نوبتتان را با تیم درمانی دکتر حسینی رزرو کنید. [رزرو نوبت آنلاین]
